Waarom is de nieuwe verbinding nodig?
Zonder elektriciteit staat alles stil. Omdat de vraag naar elektriciteit in Nederland stijgt, worden op verschillende plekken in Nederland nieuwe energiecentrales gebouwd en zijn er veel initiatieven voor duurzame energie. Om de opgewekte elektriciteit af te voeren, moet er genoeg ruimte zijn op het hoogspanningsnet. Deze ruimte is er niet. Dit betekent dat een uitbreiding van het huidige net nodig is. Om de beschikbaarheid van elektriciteit in het noorden en westen van Nederland te garanderen, is daarom een nieuwe hoogspanningsverbinding nodig.
Wie betaalt de nieuwe verbinding? Betekent dit meer belasting en/of hogere energiepremie voor de burger?
De kosten voor de nieuwe verbindingen worden in eerste instantie betaald door TenneT. TenneT berekent deze kosten vervolgens door aan de distributiebedrijven via de 'transportkosten'. Deze kosten worden via de distributiebedrijven uiteindelijk betaald door alle bedrijven en inwoners van Nederland. Uiteindelijk ziet u dit terug op de rekening van uw energieleverancier.
Wanneer is het project gereed?
Als alles volgens planning verloopt, is de verbinding Zuid-West 380 kV eind 2014 gereed.
Welke organisaties zijn betrokken bij de Zuid-West 380 kV-verbinding?
TenneT is verantwoordelijk voor het hoogspanningsnet in Nederland en een deel van Duitsland en legt deze hoogspanningsverbinding aan in Zuid-West Nederland.
Voor dit project is de rijkscoördinatieregeling van toepassing. Daarom wordt de besluitvorming over waar de nieuwe verbinding (het tracé) komt te liggen vanuit het Rijk gecoördineerd door de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Het ministerie van EL&I werkt daarbij nauw samen met het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) (medebevoegd gezag) en andere overheden. EL&I en I&M stellen samen het uiteindelijke tracé vast. De besluiten over vergunningen en ontheffingen, de zgn. uitvoeringsbesluiten, blijven de verantwoordelijkheid van dezelfde overheden als wanneer het Rijk dit project niet zou coördineren. Zo besluiten de gemeenten bijvoorbeeld zélf over de aangevraagde bouwvergunningen. Verschil is dat de projectminister, in dit geval de minister van EL&I, bepaalt binnen welke termijnen de ontwerp-besluiten en besluiten genomen moeten worden. Hij verzorgt ook de terinzagelegging. De termijnen worden in overleg met de betrokken overheden bepaald.
Kan ik mijn mening over de Zuid-West 380 kV-verbinding kwijt?
Ja. Burgers en (belangen)organisaties kunnen inspreken op alle onderdelen van het besluitvormingsproces. Als eerste is de startnotitie voor de m.e.r. (milieueffectrapportage) ter inzage gelegd (medio 2009). In deze notitie is aangegeven wat in de m.e.r.-procedure wordt onderzocht. Verder heeft u de mogelijkheid om in te spreken op het milieueffectrapport (MER), het (ontwerp)rijksinpassingplan en de (ontwerp)vergunningen (eind 2012). Deze besluiten zullen tegelijkertijd ter inzage worden gelegd. In het MER worden verschillende tracéalternatieven onderzocht aan de hand van relevante (milieu)criteria. Het rijksinpassingsplan is het ruimtelijk besluit waarin het exacte tracé van de hoogspanningsverbinding wordt vastgelegd, met andere woorden waar de verbinding precies komt te liggen.
Op diverse momenten in het proces worden bovendien informatieavonden en inspraakavonden georganiseerd. Hier kunt u informatie krijgen over het project maar ook aangeven wat u belangrijk vindt.
Wanneer kan ik inspreken op de verschillende onderdelen van het project?
Wat gebeurt er met mijn inbreng tijdens een inspraakronde?
Alle inspraakreacties worden door de overheid bekeken. Als er aanleiding voor is, kunnen reacties leiden tot aanpassingen in de (ontwerp)besluiten, zoals een aanpassing van het tracé. Van belang hierbij is wel dat bij de besluitvorming regionaal gekeken wordt. Het gaat immers om een tracé van meer dan 100 km.
Waar komt de nieuwe hoogspanningsverbinding te liggen?
In maart 2011 hebben de minsters van EL&I en IenM een voorgenomen besluit genomen over de ligging van het tracé van Borssele naar Tilburg en de plek van het nieuwe hoogspanningsstation Tilburg. Op dit moment wordt het trace verder in detail uitgewerkt aan de hand van onderzoeken en afspraken met gemeenten en grondeigenaren.
Wie bepaalt waar de nieuwe hoogspanningsverbindingen worden aangelegd?
Dat doen de ministers van EL&I en I&M samen. Omwonenden en (belangen)organisaties hebben op diverse momenten inspraak in de plannen.
Wie gaat er over de keuzes van masten?
De ministers van EL&I en I&M bepalen het tracé en de manier waarop het tracé wordt uitgevoerd. De exacte mastpositie wordt via de bouwvergunning bepaald, deze wordt verleend door de betreffende gemeente. Overigens is het uitgangspunt het gebruik van de nieuwe Wintrackmast. In de Startnotitie is dat ook zo verwoord.
Is er sprake van een nieuwe verbinding?
Ja, het gaat inderdaad om een nieuwe verbinding in aanvulling op de al bestaande 380 kV-verbinding van Borssele naar Geertruidenberg. De extra verbinding is nodig om in de (nabije) toekomst voldoende capaciteit te bieden van het transport van nieuw geproduceerde elektriciteit (bijvoorbeeld wind op zee of een nieuwe elektriciteitscentrale).
Wat is een milieueffectrapportage (m.e.r.)?
Een m.e.r.-procedure (milieueffectrapportage) is een wettelijk verplicht onderzoek naar de milieueffecten van belangrijke ruimtelijke beslissingen. Hiermee krijgt het milieubelang een volwaardige plaats in de besluitvorming. Binnen het gebied waar de nieuwe verbinding komt zijn, er verschillende manieren om van a naar b te komen. In de m.e.r.-procedure worden deze verschillende zogenaamde tracéalternatieven tegen elkaar afgewogen aan de hand van relevante (milieu)criteria.
Waarom wordt in de milieueffectrapportage (m.e.r.) begonnen met een startnotitie?
Een startnotitie is het eerste op te stellen document in de m.e.r.-procedure. In deze notitie wordt aangegeven wat er in de m.e.r. zal worden onderzocht. Belanghebbenden kunnen op deze notitie inspreken en aangeven op welke onderdelen zij eventueel aanpassing en aanvulling nodig achten. Deze inspraak kan leiden tot aanpassing van de te onderzoeken onderdelen in de m.e.r.-procedure.
Wat is een rijksinpassingsplan?
Normaal gesproken beslissen gemeenten via bestemmingsplannen over de ruimtelijke ordening in ons land. Een bestemmingsplan is een ruimtelijk besluit. Het project Zuid-West 380 kV komt vanwege zijn omvang en complexiteit tot stand onder de rijkscoördinatieregeling. Het ruimtelijk besluit binnen deze procedure heet een rijksinpassingsplan. Een rijksinpassingsplan heeft eenzelfde mate van binding en gedetailleerdheid als een ‘normaal’ bestemmingsplan. Het heeft ook hetzelfde ruime afwegingskader waarbij alle ruimtelijk relevante belangen moeten worden afgewogen.
In het rijksinpassingsplan staat een kaart met daarop het exacte tracé van de verbinding, staan de regels en (kwaliteits)eisen voor het project en wordt een toelichting gegeven over hoe het plan wordt uitgevoerd, wat de gevolgen van het project zijn voor bijvoorbeeld water, milieu en natuurbeheer, economische en sociale ontwikkeling en behoud van archeologische en culturele waarden. Het plan wordt door de ministers van EL&I en I&M gezamenlijk vastgesteld.
Verbindingen van 110 kV en 150 kV worden ondergronds aangelegd, waarom kan dat niet met deze 380 kV verbinding?
Nieuwe hoogspanningsverbindingen van 150 kV en lager worden tegenwoordig veelal ondergronds aangelegd. Hier is al veel ervaring mee en dat leidt niet tot problemen met de leveringszekerheid. Voor 380 kV verbindingen ligt dit anders. Wereldwijd is er nog geen ervaring opgedaan met het verkabelen van 380 kV met een vermogen en capaciteit van de omvang van de 380 kV verbindingen van TenneT over groot aantal kilometers. TenneT heeft daarom bij het project Randstad 380 kV aangegeven dat het niet verantwoord is om meer dan 20 kilometer te verkabelen in het Nederlandse net. Bij meer dan 20 kilometer kan TenneT de stabiliteit en leveringszekerheid niet garanderen. Dit betekent ondermeer dat storingen kunnen ontstaan. Omdat de verbinding ondergronds ligt, kunnen zeer lange hersteltijden het gevolg zijn. Wel willen TenneT en EL&I ervaring opdoen met ondergrondse kabels van 380 kV. De ministers van EL&I en I&M hebben daarom besloten in het tracé van Wateringen naar Beverwijk in totaal 20 km ondergronds aan te leggen. TenneT voert samen met de TU Delft een onderzoek uit naar de gevolgen van de kabel op het elektriciteitsnetwerk in Nederland. Het doel van deze studie is het opdoen van ervaring met het gedrag van de ondergrondse kabel in het vermaasde elektriciteitsnet in Nederland. Eind 2014 zal de gehele verbinding gereed zijn. De eerste resultaten van dit onderzoek zullen daarom niet eerder dan 2015 bekend zijn. Op basis van de bevindingen en de kosten wordt een beslissing genomen of hoogspanningsverbindingen in de toekomst vaker ondergronds kunnen worden aangelegd en zo ja, hoeveel km dan verantwoord is.
Waarom krijgen we geen gelijkspanning?
Het hele Europese elektriciteitsnet werkt op basis van “wisselstroom”. Gelijkstroom is alleen interessant/zinvol voor rechtstreekse verbindingen over lange afstanden, zoals bijvoorbeeld een ondergrondse zeekabel van Nederland naar Noorwegen. Om gelijkstroom te kunnen gebruiken moet deze eerst worden omgezet in wisselstroom. Zo'n omzetting brengt verlies van vermogen met zich mee. Het brengt ook technische problemen met zich mee voor het elektriciteitsnetwerk (vergroot de kans op storingen), heeft grote impact op het landschap (converterstations nemen erg veel ruimte in) en is erg kostbaar. Daarom worden de nieuwe 380 kV verbindingen op land, zoals Zuid-West 380 kV gebouwd met wisselstroom.
Wat is de afstand tussen 2 hoogspanningsmasten?
De afstand tussen de masten verschilt per situatie. De maximale afstand (veldlengte) is in beginsel circa 450 meter. De gemiddelde veldlengte is 350 meter.
Kunnen bestaande verbindingen niet worden opgewaardeerd zodat deze in extra transportcapaciteit kunnen voorzien?
Opwaardering van bestaande verbindingen is slechts beperkt mogelijk. In een enkel ander geval kan door het ophangen van andere lijnen meer capaciteit gegenereerd worden, maar dit levert onvoldoende extra capaciteit op om structureel aan een hogere nieuwe vraag naar transportcapaciteit te kunnen voldoen. Een nieuwe 380 kV verbinding is dan nodig om in de gevraagde nieuwe transportcapaciteit te kunnen voorzien. Dit is ook hier het geval.
Is het mogelijk de 380 kV-verbinding te combineren of bundelen met een bestaande verbinding?
Ja, dit is in aantal gevallen mogelijk. Een van de uitgangspunten bij het vinden van een nieuw tracé is om nieuwe doorsnijdingen van het landschap zoveel mogelijk te voorkomen. Dit wordt bereikt door bij de tracering allereerst te kijken of de nieuwe hoogspanningsverbinding gecombineerd kan worden met een bestaande hoogspanningsverbinding van 150 kV of 380 kV op één mast. Is dit niet mogelijk dan wordt gekeken of de nieuwe hoogspanningsverbinding kan worden gebundeld met een bestaande hoogspanningsverbinding (er naast gelegen) of met bovenregionale infrastructuur. Indien combinatie of bundeling niet mogelijk is dan kan een vrij tracé worden gevonden.
Is de nieuwe 380 kV verbinding nog wel nodig als Nederland exporteur van elektriciteit wordt?
Als gevolg van de opening van de Europese elektriciteitsmarkt vindt er steeds meer internationaal transport van elektriciteit plaats. Nederland is jarenlang importeur geweest van elektriciteit uit het buitenland en zal waarschijnlijk in 2010 exporteur worden. Dat betekent echter niet dat de vraag naar voldoende nationale verbindingen ook afneemt, integendeel: op een aantal punten loopt ook het nationale elektriciteitsnetwerk tegen de grenzen van zijn capaciteit aan. Dan zijn nieuwe verbindingen nodig. De verbinding zorgt voor versterking van het Nederlandse hoogspanningsnetwerk, als onderdeel van het Noord-Europese netwerk.
Wat zijn magnetische velden?
Magnetische velden komen van nature overal in het milieu voor. Bekende vormen van magnetische velden zijn UV-straling (zon) en infrarode straling (warme voorwerpen), maar ook zichtbaar licht. Magnetische velden worden ook bewust opgewekt voor toepassingen als de zonnebank, warmtetherapie, magnetron, inductie-koken en zendmasten voor radio, tv en telefonie. Maar ook bij de opwekking, distributie en het gebruik van elektriciteit ontstaan onbedoeld elektromagnetische velden. Deze velden zijn dan ook aanwezig bij hoogspanningslijnen, de elektrische installatie in huis en elektrische huishoudelijke apparaten. Een maat voor de sterkte van het magnetische veld is de microtesla (µT). Zie ook www.rijksoverheid.nl.
Welke normen gelden er voor hoogspanningslijnen?
Er gelden geen wettelijke gezondheidsnormen voor magnetische velden door hoogspanningslijnen, omdat de internationaal geldende normen in Nederland nergens worden overschreden. Wel heeft voormalig staatssecretaris Van Geel van het ministerie van VROM in de zomer van 2005 gemeenten en provincies een advies gegeven over het verblijf van kinderen tot vijftien jaar in de buurt van hoogspanningslijnen. Hij adviseert gemeenten geen nieuwe bestemmingsplannen te maken voor de bouw van huizen, crèches of scholen in de buurt van hoogspanningslijnen. Woningen die verder dan tweehonderd meter van de hoogspanningslijnen staan, liggen buiten het directe bereik van deze hoogspanningslijnen. Gemeenten kunnen in hun bestemmingsplannen regelen dat niet in de buurt van hoogspanningslijnen wordt gebouwd.
Gemeenten zijn niet verplicht het advies van de staatssecretaris over te nemen. Bestaande huizen, scholen of crèches in de buurt van hoogspanningslijnen kunnen blijven staan. Het beleid van de voormalig staatssecretaris geldt alleen voor nieuwe situaties, daar waar dus nog gebouwd gaat worden. Nieuwbouw die past binnen een bestaand bestemmingsplan valt daar niet onder. Bij de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen, zoals de Zuid-West 380 kV-verbinding, wordt dit advies in de praktijk toegepast. Zie ook www.rijksoverheid.nl.
Beïnvloeden hoogspanningslijnen de gezondheid?
Rond hoogspanningslijnen ontstaan magnetische velden. Er is uitgebreid wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mogelijke effecten van deze velden op de mens. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen korte- en langetermijneffecten. Korte-termijneffecten kunnen ontstaan doordat de magnetische velden elektrische stroompjes in het lichaam opwekken. Bij hoge veldsterkten kan daardoor bijvoorbeeld de werking van zenuwen en spieren worden verstoord of kunnen lichtflitsen in het oog worden waargenomen. Om dat effect te bereiken moeten de velden wel erg sterk zijn. Zo zou je in een hoogspanningsmast en dichtbij de draden moeten klimmen om dergelijke velden te bereiken. Internationaal (bijvoorbeeld door de Europese Commissie) wordt een advieswaarde gehanteerd van 100 microtesla ter voorkoming van dergelijke korte-termijn-effecten. In Nederland worden deze internationaal geldende normen nergens overschreden - ook niet direct onder de bovengrondse hoogspanninglijnen.
Wat de langetermijneffecten betreft: onderzoekers bekijken al tientallen jaren of het ongezond is om bij hoogspanningslijnen te wonen. Ze hebben gekeken naar verschillende vormen van kanker en andere ziekten. Ze hebben, op één uitzondering na, niet kunnen constateren dat hoogspanningslijnen negatieve consequenties hebben voor de gezondheid. De enige uitzondering is leukemie bij kinderen tot vijftien jaar. Daarvan zeggen onderzoekers: er is een zwak statistisch verband te leggen tussen wonen onder/in de buurt van een hoogspanningslijn en de verhoging van de kans op bepaalde vormen van leukemie bij kinderen tot 15 jaar. Dat er een statistisch verband bestaat, wil niet direct zeggen dat er ook een oorzakelijk verband is. Met andere woorden: het is niet zeker dat blootstelling aan magnetische velden leukemie veroorzaakt. In de toekomst kan blijken dat het gevonden verband aan andere oorzaken toegeschreven moet worden. Zie ook www.rijksoverheid.nl.
Waarom mogen nieuwe woningen niet in de buurt van hoogspanningsverbindingen worden gebouwd, terwijl oude woningen mogen blijven staan?
In Nederland liggen vierduizend kilometer bovengrondse hoogspanningslijnen. Ongeveer 25.000 woningen liggen in het invloedsgebied van deze lijnen. Maatregelen om daar een eind aan te maken zijn zeer ingrijpend: mensen moeten hun huizen uit en huizen moeten worden gesloopt. Het zou vreemd zijn om deze maatregelen te treffen, zolang niet zeker is dat hoogspanningslijnen slecht zijn voor de gezondheid. Als er nieuwe wijken worden gebouwd of als er nieuwe hoogspanningslijnen worden aangelegd, dan is het vaak makkelijker om daar rekening mee te houden. De gemeente kan woningen bij hoogspanningslijnen vandaan houden of andere maatregelen treffen. Dat vermijdt eventuele onrust en voorkomt de mogelijkheid dat er problemen ontstaan. Zie ook www.rijksoverheid.nl.
Komt de brandweer gewoon blussen bij woningen onder hoogspanningslijnen?
Er zijn voorschriften voor het blussen onder of nabij hoogspanningslijnen. Deze voorschriften zijn bedoeld om de risico's voor het brandweerpersoneel tijdens bluswerkzaamheden te verminderen. Overigens breekt er slechts vier keer per jaar brand uit in een woning die in de buurt staat van een hoogspanningsmast.
Wordt de schade door de nieuwe verbinding vergoed?
TenneT heeft een uitgebreid schadebeleid. Dit komt er op neer dat schade die doorTenneT veroorzaakt wordt, vergoed wordt. In de schadegids die voor elk project wordt samengesteld wordt uitgebreid ingegaan op de soorten vergoedingen. Als het definitieve tracé bekend is, neemt TenneT contact op met alle eigenaren (en overige rechthebbenden) binnen de technische strook rondom de verbinding om over de gevolgen van de aanleg van de verbinding te praten.
Is mijn huis minder waard als er een hoogspanningsverbinding in de buurt loopt?
Bij de waardebepaling van een huis speelt de omgeving een rol. Het vliegveld in de buurt, de fabriek verderop, een snelweg, de hangplek op de hoek van de straat; het zijn allemaal zaken die kopers kunnen afschrikken. Maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. De waarde is sterk afhankelijk van andere kwaliteiten van de woning en de omgeving van de woning. Is het een mooi huis, dat dichtbij winkels, scholen, een park en een treinstation ligt? Dan speelt de ligging bij hoogspanningsverbindingen misschien helemaal geen rol.
Kan ik een vergoeding krijgen als mijn huis minder waard wordt?
Er zijn diverse mogelijkheden om gecompenseerd of schadeloosgesteld te worden. U kunt een zakelijk rechtovereenkomst met elektriciteitstransporteur afsluiten. Dat is het geval als uw perceel zich in de strook onder de verbinding bevindt. TenneT moet dan afspraken met u maken over de aanleg en het onderhoud. Daarnaast bestaat er een wettelijke planschaderegeling die onder bepaalde voorwaarden schades vergoedt.
Hoe blijf ik het snelst op de hoogte van nieuwe berichtgeving op de website www.zuid-west380kv.nl?
Via de website www.zuid-west380kv.nl kunt u middels een "RSS feed" de meest actuele berichtgeving op de website volgen. RSS feed is een technisch hulpmiddel waarmee u zich op de vernieuwingen van een website kunt abonneren. Zodra er een nieuw bericht of nieuwe informatie verschijnt op de website dan krijgt u daarvan direct een seintje. RSS feed wordt vooral gebruikt om telkens op de hoogte te kunnen zijn van het laatste artikel/nieuws. Het bespaart u zoektijd. Met RSS feed bent u snel en gericht op de hoogte van de laatste ontwikkelingen van Zuid-West 380kV. Lees hier hoe u RSS feed kunt activeren (PDF).
Waar kan ik terecht met vragen over hoogspanningsverbindingen?
Het Steunpunt Hoogspanningslijnen is hét centrale punt voor advies en ondersteuning bij de praktische omgang met het beleid rond hoogspanningslijnen. Heeft u vragen over het beleid of wilt u meer weten over wat het steunpunt voor uw gemeente kan betekenen? Bezoek dan de website www.steunpunthoogspanningslijnen.nl voor meer informatie en voor contactgegevens.
